Κύπριε πολίτη, πες τη γνώμη σου!

Λίγες μόνο μέρες έχουν περάσει από την 1η Δεκεμβρίου, οπότε τέθηκε σε ισχύ η Συνθήκη της Λισαβόνας, και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι αποφασισμένη να προχωρήσει, το συντομότερο δυνατόν, στην υλοποίηση των όρων της νέας Συνθήκης που θα διαμορφώσουν μια νέα πραγματικότητα για όλους στην Ευρώπη. Και ποιος καλύτερος τρόπος να ξεκινήσει η ενίσχυση του δημοκρατικού ιστού της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τον καθορισμό της συγκεκριμένης μορφής που θα πάρει η Πρωτοβουλία των πολιτών;

Τι είναι η Πρωτοβουλία των Ευρωπαίων πολιτών;

Η Πρωτοβουλία των Ευρωπαίων πολιτών είναι μια νέα μορφή συμμετοχής των πολιτών στα ευρωπαϊκά πράγματα, την οποία εισάγει η Συνθήκη της Λισαβόνας. , Εάν ένα εκατομμύριο πολίτες της Ένωσης πιστεύουν ότι είναι απαραίτητη η νομοθετική παρέμβαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης για ένα ζήτημα, τότε μπορούν να λάβουν την πρωτοβουλία να καλέσουν την Επιτροπή να υποβάλει κατάλληλη πρόταση για το ζήτημα αυτό. Αυτή είναι η κεντρική ιδέα της Πρωτοβουλίας και όλοι συμφωνούν ότι είναι ενδιαφέρουσα. Όμως κι αυτή η ιδέα –όπως και κάθε ιδέα- χρειάζεται περαιτέρω συζήτηση προκειμένου να καθοριστούν οι λεπτομέρειες που θα την απαρτίζουν, προκειμένου να μετατραπεί σε μια λειτουργική πρόταση πολιτικής και προκειμένου να επιτύχει στην πράξη.

Γι αυτό και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ξεκινά μια ευρεία δημόσια διαβούλευση προκειμένου να καθοριστούν όλες οι λεπτομέρειες της Πρωτοβουλίας των πολιτών. Αυτό σημαίνει ότι όλοι (μεμονωμένοι πολίτες, ομάδες, επιχειρήσεις και δημόσιες αρχές) έχουν τη δυνατότητα να πουν τη γνώμη τους για το πώς θα πρέπει να λειτουργήσει στην πράξη η Πρωτοβουλία. Στην "Πράσινη Βίβλο σχετικά με την πρωτοβουλία ευρωπαίων πολιτών", που κυκλοφόρησε στις 11 Νοεμβρίου, η Επιτροπή διατυπώνει, με απλό και ξεκάθαρο τρόπο, συγκεκριμένα ερωτήματα στα οποία καλούνται να απαντήσουν οι πολίτες.

Ποια είναι η δική σας γνώμη;

Τα ερωτήματα που τίθενται στο πλαίσιο της διαβούλευσης αυτής είναι ιδιαίτερα σημαντικά για μικρότερες χώρες, όπως η Κύπρος. Για παράδειγμα, ένα από τα ερωτήματα αφορά τον ελάχιστο απαιτούμενο αριθμό κρατών μελών από τα οποία θα προέρχονται οι πολίτες που θα υπογράψουν την πρόταση προς την Επιτροπή. Η Συνθήκη ορίζει ότι αυτοί που υπογράφουν μια πρωτοβουλία πολιτών πρέπει να προέρχονται από "σημαντικό αριθμό κρατών μελών". Τι σημαίνει, όμως, "σημαντικός αριθμός"; Εάν επιλέξουμε έναν υψηλό βαθμό αντιπροσωπευτικότητας και ορίσουμε ότι οι πολίτες που θα υπογράψουν θα πρέπει να προέρχονται από μεγάλο αριθμό κρατών, τότε υπάρχει ο κίνδυνος η διαδικασία να γίνει πολύ δύσκολη. Από την άλλη πλευρά, εάν οριστεί ότι οι πολίτες που θα υπογράψουν θα μπορούν να προέρχονται από μικρό αριθμό κρατών, τότε η διαδικασία θα γινόταν μεν πιο απλή, αλλά θα ήταν, παράλληλα, και λιγότερο αντιπροσωπευτική. Σε μια τέτοια περίπτωση, η συμμετοχή των Κυπρίων πολιτών θα ήταν λιγότερο σημαντική, καθώς πολίτες από λίγα μόνο κράτη μέλη θα αρκούσαν για να λειτουργήσει η Πρωτοβουλία. Κατ' αυτόν τον τρόπο, πολλές τέτοιες πρωτοβουλίες θα μπορούν να ξεκινήσουν χωρίς τη συμμετοχή Κυπρίων πολιτών.

Τι θέλουν οι δεκαεξάρηδες και οι δεκαεπτάρηδες;

Ένα άλλο σημαντικό θέμα προς συζήτηση είναι η ελάχιστη απαιτούμενη ηλικία των συμμετεχόντων. Πόσων ετών θα πρέπει να είναι οι πολίτες που θα υπογράψουν μια πρωτοβουλία; Σύμφωνα με μια πρώτη άποψη, οι συμμετέχοντες πολίτες θα πρέπει να έχουν δικαίωμα ψήφου στις Ευρωεκλογές. Όμως, η ελάχιστη ηλικία των ψηφοφόρων δεν είναι η ίδια σε όλα τα κράτη μέλη, καθώς στην Αυστρία η ηλικία αυτή είναι τα 16 έτη (ενώ στα υπόλοιπα κράτη μέλη είναι τα 18). Επομένως, το ερώτημα είναι πώς αισθάνονται οι δεκαεξάρηδες εκτός Αυστρίας για το ότι δεν έχουν τη δυνατότητα να συμμετέχουν σε αυτή τη σημαντική διαδικασία, τη στιγμή που οι νέοι της Αυστρίας έχουν το δικαίωμα να πουν τη γνώμη τους; Μια άλλη επιλογή θα ήταν θα οριστεί μια συγκεκριμένη ελάχιστη ηλικία συμμετοχής για ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Σε αυτή την περίπτωση, το πιθανότερο είναι πως η ηλικία αυτή θα ήταν τα 18 έτη (αφού, αν ορίζονταν τα 16 έτη, τότε θα απαιτούνταν σημαντικές διοικητικές προσαρμογές για όλα τα κράτη μέλη πλην της Αυστρίας). Δε θα ήταν, όμως, άδικο για τους νέους της Αυστρίας να στερηθούν το δικαίωμα της ψήφου στη διαδικασία της Πρωτοβουλίας των πολιτών, τη στιγμή που έχουν το δικαίωμα ψήφου στις Ευρωεκλογές; Και τι θα γίνει στην περίπτωση που το θέμα μιας Πρωτοβουλίας αφορά κυρίως τους νέους ανθρώπους; Δε θα ήταν καλύτερα, σε αυτή την περίπτωση, να εξασφαλιστεί η μέγιστη δυνατή συμμετοχή των ίδιων των νέων, αντί να αποφασίσουν οι μεγαλύτεροι για κάτι που τους αφορά άμεσα;

Είναι, πιστεύω, προφανές ότι αυτή η δημόσια διαβούλευση θα κρίνει πολύ σημαντικές πτυχές της Πρωτοβουλίας των πολιτών. Η συμμετοχή των Ευρωπαίων στη διαδικασία μπορεί να ορίσει τις παραμέτρους ενός σημαντικού εργαλείου για τη λειτουργία της διαδικασίας λήψης αποφάσεων στην Ευρωπαϊκή Ένωση και έτσι να συμβάλει σε μια πιο δημοκρατική Ένωση. Πρόκειται για μια μοναδική ευκαιρία, ιδιαίτερα για τους νέους ανθρώπους, να ακουστεί η φωνή τους για μια σειρά κρίσιμων ζητημάτων που θα καθορίσουν την Ευρώπη του σήμερα και του αύριο. Γι αυτό και οι Κύπριοι πολίτες θα πρέπει να επισκεφθούν τον ιστοχώρο της Αντιπροσωπείας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην Κύπρο (στη διεύθυνση http://ec.europa.eu/cyprus/information/hot_topics/index_el.htm), να ενημερωθούν για τη διαδικασία διαβούλευσης, να αναλογιστούν σχετικά με τις συγκεκριμένες ερωτήσεις που τίθενται και να στείλουν τις απαντήσεις τους στην ηλεκτρονική ή την ταχυδρομική διεύθυνση που αναγράφεται. Ας ελπίσουμε ότι στις 30 Ιανουαρίου 2010, οπότε αυτή η διαδικασία διαβούλευσης θα ολοκληρωθεί, θα είμαστε σε θέση να γιορτάσουμε μια μεγάλη συμμετοχή Κυπρίων (ιδιαίτερα των νέων) σε μια διαδικασία που στοχεύει να κάνει την Ευρώπη πιο δημοκρατική, πιο ανοιχτή για όλους τους πολίτες της.

Ανδρούλλα Καμιναρά

Επικεφαλής Αντιπροσωπείας Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην Κύπρο